8… 7… 6… 5… 7… 4… 6… Sinds kort krijgen scholen voor voortgezet onderwijs cijfers. In een bijlage van het dagblad Trouw werden in 1997 de resultaten van alle scholen voor voortgezet onderwijs afgedrukt. Het percentage geslaagden, de uitval, de mate van zittenblijven en de gemiddelde eindexamencijfers voor Nederlands, Engels en wiskunde A werden weergegeven en of dat allemaal nog niet genoeg was deelde het dagblad op basis van die gegevens een rapportcijfer uit. Trouw omlijstte deze cijfers met artikelen waaruit bleek dat de kwaliteit van scholen sterk verschilt. Toen het Trouw-onderzoek verscheen, was ik drie jaar bezig met mijn promotieonderzoek. Dat onderzoek draaide om de vraag in hoeverre en waarom leerlingen in het voortgezet onderwijs verschillen in prestaties en vorderingen op de vakken Nederlands en wiskunde. Met de onderwijskundige literatuur en mijn eerste onderzoeksresultaten in het achterhoofd, verbaasde ik me over deze publicatie van schoolgegevens. Als er iets is, wat uit onderwijsonderzoek blijkt, dan is het dat in Nederland de verschillen in kwaliteit tussen scholen niet al te groot zijn en dat die kwaliteitsverschillen een geringe invloed hebben op de prestaties van leerlingen. Hoe kunnen we scholen eerlijk met elkaar vergelijken? Stel bijvoorbeeld dat je twee mavo-scholen met elkaar wilt vergelijken. De ene mavo staat op het platteland en is met een school voor beroepsonderwijs de enige school in de wijde omtrek. Deze school blijkt niet alleen te worden bevolkt door leerlingen die een mavo-advies hebben, maar ook door potentiële havo- en vwo-leerlingen. De andere mavo staat in een stad en blijkt veel leerlingen te herbergen die eigenlijk een vbo-advies hebben, maar waarvan de ouders zoiets hebben van laten we het maar proberen, wie weet lukt het. Wanneer deze twee scholen met elkaar worden vergeleken dan wordt er vast en zeker een verschil gevonden in resultaten. Maar dit verschil komt niet doordat de ene school beter is dan de andere, maar doordat